CÂU CHUYỆN CÂY LẮM SÂU

Một ngôi làng nọ, ở vị trí vô cùng khắc nghiệt của thiên nhiên. Làng chỉ có nắng nóng và cát trắng bạt ngàn, không gì sinh sôi, phát triển được. Dân làng đói khổ, khốn khó vô cùng.

Nhiều, nhiều năm về trước-không ai còn nhớ là bao lâu, có ông Cụ sau nhiều năm xa quê, đã mang về một hạt giống của loài cây lạ, trồng ở làng mình. Dù là loài cây lạ nhưng nó hợp với thổ nhưỡng. Dân làng ra sức chăm sóc nên cây bắt rễ rất nhanh. Ông Cụ là người có tính gia trưởng, có uy tín trong làng nên ông luôn cho cây mình trồng là tốt nhất, có tương lai nhất, giúp ích được dân làng nhất. Ông thẳng tay nhổ bỏ những giống cây do người khác trồng. Cây ông trồng có đặc tính kỳ lạ: bắt rễ rất nhanh nhưng lại sinh trưởng rất chậm. Tốn nhiều công chăm sóc. Rất vất vả nhưng vì không còn giống cây nào khác nên dân làng chỉ còn cách tận lực, tận sức hơn nữa. Theo thời gian, với nhiều mồ hôi, nước mắt, thậm chí là cả máu thì cây cũng lớn cao với tán lá đủ che bóng cho làng. Dân làng có cuộc sống tạm gọi là ổn.

Thấm thoát thời gian trôi qua, mùa xuân năm đó cây được 85 năm tuổi. Cây trở nên đại thụ, già cõi, tàn tạ. Vì là giống lạ nên cây mang nhiều sâu bệnh không chữa được. Sâu bệnh đã đục rỗng cây và sinh sôi nảy nở đàn đàn. Sâu ăn gần hết lá, chỉ còn trơ lại những cành khô khẳng khiu. Mùa đông, nhìn cây trơ trong cơn gió lạnh, khí trời u ám thật thê lương.

Nhiều người dân trong làng lo lắng cho số phận của cây nên tìm phân bón, thuốc sinh trưởng để kích thích nhưng kết quả vẫn không được mấy.

Nhiều người cho rằng cây khô chết là do sâu hại nên ra sức diệt sâu. Một chàng thanh niên khỏe mạnh, dũng cảm xung phong trèo lên cây cao, mang bình xịt thuốc. Được sự tín nhiệm, giao việc của trưởng làng, anh phấn khích hô to: “bắt hết, diệt hết lũ sâu hại này,…”. Một tai nạn thương tâm đã xảy ra, chàng trai té ngã, gẫy cổ và chết tại chỗ. Dân làng thương tiếc đưa ma chàng ra nghĩa địa, nhiều người rơi nước mắt cảm thương chàng.

Trong đám đưa ma đó, có người hiểu biết, ngoài mặt thương tiếc, cảm phục hành động chí khí của chàng nhưng bụng họ nghĩ: làm người mà anh hùng không thì chưa đủ, phải biết qui luật của đất trời. Cây đã già cỗi, không còn đủ sức sống thì để lũ sâu ăn cho nhanh chết còn có cây mới chứ kéo dài nó làm gì. Sâu từ thân cây thì tiêu diệt lớp này sẽ ra lớp khác, diệt làm sao hết!

Đưa ma chàng xong, cận tết cổ truyền nhưng dân làng không mấy ai vui. Đi đâu cũng thấy vẻ mặt đầy âu lo cho tương lai.

Một nhóm nhỏ thanh niên có học trong làng cho rằng cây này vì mang xứ khác về, tốn nhiều công chăm sóc, nay cây cũng đã già, cần chặt bỏ. Ý kiến của đám thanh niên này bị phản đối quyết liệt.

Phản đối mạnh nhất là nhóm đang lãnh nhiệm vụ chăm sóc cây. Đám này thường ăn bớt, ăn xén phân bón, khai khống công việc để biển thủ tiền dân đóng góp. Ngoài bớt xén quĩ làng, chúng còn hái trộm quả đem bán. Chúng kéo bè kết cánh, chè chén nhau suốt ngày. Lo sợ có cây mới, chúng hết lộc. Phần lớn chúng là người nhà của nhau nên rất đoàn kết.

Tranh cãi nhùng nhằng mãi không đi đến đâu. Lý do không chỉ vì đám thanh niên tiến bộ kia ít người, hiền lành, tử tế; đám muốn giữ cây cỗi thì đông người, hung hăng, nham hiểm,…mà bởi phần đông dân làng mải lo việc nhà mình. Đa số họ cho rằng cái nhà của mình tốt là ổn rồi, lo gì ba cái chuyện cây cối cổ thụ đầu làng cho mệt. Họ không quan tâm việc làng.

Họ đâu biết rằng, nếu không có cây cổ thụ che mát thì làng họ sẽ tiêu điều, xơ xác như năm xưa. Từng mái nhà của họ không chống nổi cái nắng khốc liệt của đất trời xứ này. Họ còn chóng quên một bài học không quá xa xưa. Hồi đó, có lần tổ tiên họ mặc kệ việc làng mà dân làng bên đã sang đốn hết cây cối, để rồi làng bị tai họa khô cằn khủng khiếp.

Trong cái đám thanh niên tiến bộ đó, có một anh chàng thân hình ốm yếu nhưng có trí tuệ. May mắn đọc nhiều sách về ngành sinh vật nên anh có hiểu biết về cây cối, sâu bọ. Vì sức khỏe yếu nên anh rất e sợ cái đám hung hăng, tàn bạo kia. Anh mới mở miệng góp vài ý đã bị chúng đánh cho sưng mặt mày, suýt chết.

Trong khi nhiều người đang tranh cãi là nên phá cây cổ thụ đi hay hồi sinh nó thì anh biết rằng công việc không chỉ đơn giản vậy. Giữ hay phá chưa giải quyết được vấn đề. Chỉ có giải pháp là trồng cây mới. Việc trồng lại một cây đại thụ cho làng là một công việc lớn lao. Bí quyết để thành công là phải có cả làng đồng thuận tham gia và cần thời gian. Mục tiêu tối thượng là mang lại bóng mát và dân làng có cuộc sống yên vui hòa thuận dưới tán cây xanh.

Am tường cổ kim nên anh biết được nhiều nguyên do. Anh thấy: “việc cái cây hiện nay trở nên tàn tạ, đầy sâu bệnh, tốn công chăm sóc nhưng không phải vì thế mà than trách ông Cụ năm xưa mang giống về trồng. Việc này có vẻ không được phải đạo cho lắm. Thời ông Cụ còn tăm tối, hiểu biết về cây cối còn ít, trình độ dân làng còn hạn chế. Việc nên làm là xem xét, học hỏi những hạn chế, sai lầm của ông Cụ để trồng một cây mới tốt hơn. Những hành động trách oán, chê bai,…chỉ thỏa mãn cơn bực tức chứ không thể là giải pháp cho vấn đề”.

Tất nhiên, anh tôn trọng ý kiến của mọi người và thấy việc làm của họ cũng có tác dụng. Họ đã làm cho dân làng chú ý đến cái cây hơn-điều này rất quan trọng. Lâu nay, dân làng bị cái nhóm chăm sóc cây lừa dối nên họ vẫn cứ nghĩ cây còn tốt lắm-cây chỉ tạm thời bị sâu bọ chứ qua xuân sẽ nảy chồi, ra lá sum suê.

Anh yêu quí ngôi làng nơi anh sinh ra, anh mang ơn nhiều người trong làng đã giúp đỡ gia đình anh lúc khốn khó. Ngày đêm anh đọc sách để hiểu biết hơn về các loài cây, đặc điểm thổ nhưỡng, trình độ canh tác, tính khí của dân làng,... Anh còn tìm hiểu kỹ về cái cây cổ thụ già nua nó như thế nào, nhóm chăm sóc nó gồm những ai, họ ăn bớt ăn xén phân bón bằng cách gì,….quả là một công việc khổng lồ.

Để có thể toàn tâm, toàn ý cho công việc, anh phải nghỉ việc cày cấy, bỏ bê gia đình. Ngoài thời gian đọc sách nghiên cứu, anh còn đi nói chuyện với dân làng về lịch sử của làng, về hiện tình cái cây cổ thụ đầu làng. Không có gạo ăn, anh phải đi xin ăn. Kẻ ít người nhiều, những người hảo tâm trong làng đã giúp anh. Anh bị nhiều kẻ ác ý bêu riếu “chỉ là kẻ bất tài, hắn ta làm thế vì miếng cơm manh áo chứ lo gì cho làng cho nước. Cái thân lo chưa xong mà bày đặt đi lo chuyện thiên hạ,...”. Rất buồn nhưng bỏ ngoài tai, anh tin vào chính nghĩa việc mình làm.

Anh nhận thấy: năm xưa việc trồng cây đã gây chia rẽ trầm trọng dân làng, thậm chí có đánh nhau đổ máu, nhiều dân làng đã phiêu tán sau việc trồng cây. Nhìn bên ngoài, dân làng có vẻ hòa thuận bình yên nhưng trong lòng hận thù vẫn âm ỉ. Đây là một vấn đề nan giải để cả làng có thể đoàn kết cho việc chung.

Quá trình trồng cây, chăm sóc cây kéo theo nhiều lợi lộc. Quá trình thụ hưởng bóng mát của cây cũng không công bằng nên sinh ra lắm chuyện. Những kẻ hưởng lộc thì yêu quí cây, có tình cảm với cây còn những người bị thiệt thì muốn phá bỏ cây.

Thực thế còn tồi tệ hơn: nhóm hưởng lộc từ cây đã kết thành phe cánh ăn chia, bọc lót nhau, che chắn cho nhau. Chúng không tiếc tiền thuê mướn côn đồ đỏ đen, ra sức bảo vệ lợi quyền mình đang có.

Vấn đề chưa dừng lại ở đó, người dân liên tục phát hiện những vụ dối trá, những vụ sai trái động trời từ thời ông Cụ trồng cây hay những vụ ăn bớt ăn xén kinh hoàng của đám chăm cây. Những vụ việc đó cộng với tình hình héo úa của cây làm cho nhiều người, nhất là đám trẻ trong làng muốn bạo động để phá cây, treo cổ bọn chăm cây. Bọn chăm cây không phải vừa, chúng tích trữ gươm dao, chi tiền nuôi bọn côn đồ, bọn du thủ du thực trong làng để bảo vệ mình. Vài cuộc ẩu đả có chết người đã xảy ra.

Vấn đề thật phức tạp, thật nhức đầu.

Công việc cấp bách là làm sao thay thế được cây mới trong trật tự, mọi người đều vui vẻ, đều hưởng bóng mát của nó.

Đầu tiên, anh cho rằng việc trồng cây là việc lớn của làng. Nó không chỉ mang lại bóng mát cho hôm nay mà con mang lại lợi lộc cho đời con cháu sau này. Việc đầu tiên là phải họp dân làng lại để thông báo rõ cho dân làng biết và ý thức được trách nhiệm chung. Anh yêu cầu mọi người đóng góp vào việc chung tùy theo công sức của mình: kẻ có của góp của, kẻ có công góp công, kẻ có trình độ góp tiếng nói,…

Anh nói: “cái cây kia vì giống lạ, vì đã già cỗi, vì thân mang bệnh tật, sâu bọ nên không thể cứu chữa và không nên cứu chữa. Tuy nhiên cũng không thể đốn hạ ngay được vì nó tuy già cỗi nhưng còn chắc chắn và vẫn còn mang lại bóng mát cho dân làng lúc này.

Chúng ta cần thuyết phục nhóm chăm sóc cây biết hiện tình để họ thấy được vấn đề. Việc họ ra sức bảo vệ lợi lộc mình đang có mãi là không thể được. Việc họ làm là chống lại qui luật đất trời và lòng người, không nên để lợi ích mù quáng mà hại đến dân làng.

Trong thời gian có cây mới, chúng ta để họ chăm sóc cây cũ nhưng quản lại chi tiêu phân bón, nhân công. Phải công khai minh bạch mọi chuyện liên quan đến làng. Lợi lộc ít đi, đồng nghĩa với sự hung hăng bảo vệ lợi quyền cũng yếu đi.

Để có thể trồng được cây tốt, phải có giống tốt. Để chọn được giống tốt thì cần tránh lặp lại bài học năm xưa.Việc chọn giống phải được công khai. Mỗi nhóm trồng cây phải trình bày về hạt giống của mình: tên giống, tính chất, sinh trưởng, công chăm sóc, tán lá,….Và cuối cùng, dân làng mới là người quyết định việc nên trồng giống nào.

Giống tốt phải được gieo trên đất tốt mới hiệu quả. Cần khâu chuẩn bị đất cho thật kỹ lưỡng.

Để hạt giống nảy mầm sinh trưởng tốt phải chọn đúng mùa gieo hạt. Việc này phải có người am hiểu khí trời, thời tiết. Nếu gieo hạt vào mùa đông, trời lạnh, mưa nhiều, hạt sẽ thối; nếu gieo vào mùa hạ trời nắng khô hạn, hạt không này mầm và côn trùng ăn mất.

Sau khi gieo hạt thì chăm nom, đề phòng những kẻ xấu làng bên phá hoại. Khi cây còn non, một cú đạp cũng đủ làm cây ngã gãy, chết,….”

Anh nói với dân làng: để tránh tình trạng ăn bớt ăn xén, biển thủ khi chăm sóc cây thì cần có qui trình lựa chọn nghiêm ngặt và theo kỳ hạn cho đội ngũ này. Ai đủ tài, đủ sức, đủ chăm chỉ, yêu mến công việc, làm tốt việc thì sẽ được dân bỏ phiếu bầu. Mọi việc đều buộc phải minh bạch ngay từ đầu từ quá trình tuyển dụng người làm đến tiền công, chi phí phân bón, thuốc trừ sâu,…

Quan điểm anh: không nên đặt nặng việc căm thù mà bài trừ hết nhóm chăm sóc cây trước đây. Hãy đối xử công bằng, khoan dung với họ. Ai đủ tài năng, đủ phẩm chất cho công việc mới thì cứ làm. Suy cho cùng con người xấu xa không chỉ do bản thân họ xấu mà còn do hệ thống, do thời thế đưa đẩy,….

Chúng ta là người một làng, không gì có thể ngăn cản chúng ta nói chuyện với nhau để cùng nhau gánh vác việc làng. Xương máu dân làng đã đổ quá nhiều, chúng ta không nên để chuyện buồn về lòng thù hận, chia rẽ quay trở lại một lần nữa.

Dân làng hoan nghênh và thực hiện theo ý kiến anh đưa ra.

Theo thời gian, cây mới ngày càng lớn nhanh, cành lá xum xuê. Cây đại thụ mục nát dần, mục nát dần và nó được đốn hạ từng phần mang đi trong an toàn. Cây đại thụ đã làm hết vai trò lịch sử của nó. Trên gốc cây này, dân làng lập một bia đá ghi lại dấu tích để đời con cháu biết.

Phần lớn nhân viên chăm cây cũ đã có việc làm ở cây mới hoặc họ có việc làm khác trong an vui. Lộc cây mới, họ vẫn được hưởng, không có chuyện bị cắt đi, bị cô lập, bị trả thù như họ từng lo sợ.

Một mùa xuân mới nữa lại về trên ngôi làng. Lớp già chết dần đi, lớp trẻ sinh ra ngày càng đông. Chúng sống với nhau trong chan hòa tình thường. Đâu đó trong làng, chúng lại kể cho nhau nghe những ngày gian khó của ngôi làng: những ngày tranh cãi nảy lửa cho việc trồng lại cây đại thụ của làng.

Ơn trời, ngày đó cha ông họ đã sáng suốt, đã biết bao dung, đã dùng trí tuệ và tình thương để nói chuyện với nhau, để giải quyết những khó khăn, bế tắc thay vì gươm đao.

Người chủ trì sự việc năm xưa rồi cũng chết đi, theo thời gian cũng không ai biết ông ấy được chôn cất ở đâu.

Chỉ có câu chuyện kể về việc trồng cây năm xưa là tồn tại mãi trong tâm trí dân làng.

Con người sẽ trở về với các bụi, chỉ có tình thương, lòng nghĩa hiệp, lối sống cao thượng và trách nhiệm là còn lại mãi với thời gian.

Cuối cùng, ngôi làng đó, cái cây đó có thực hay là hư ảo nó tùy thuộc vào hành động của bạn ngay từ hôm nay.

Chỉ có con người mới có những câu chuyện hay để kể cho nhau nghe và chỉ có con người mới biến những câu chuyện cổ tích thành hiện thực.

Đà Nẵng, 21.2.2015.

Nguyễn Văn Thạnh

Kỹ sư-blogger

ĐT: 0984.973.376

www.minhbach.org

Câu chuyện ghi lại một giấc mộng sau cái chết đột ngột của ông Nguyễn Bá Thanh. Hơn cả chuyện cây cối, xứ sở trên cần một thứ để giàu có: ánh sáng minh bạch. Có một sứ giả được cử đi để mang thứ ánh sáng này đến nơi đó. Hãy đón tiếp!

P.s: Có tuyển nhân viên, cộng tác viên đi bán truyện, lương thỏa thuận. Vui lòng liên lạc theo địa chỉ trên.

Link download: https://goo.gl/IUrJyn